Poster un commentaire

Üzeyir Hacıbeyli – Leyli & Mecnun Uverturasi (Şebi Hicran)

M2081S-1028

İKİNCİ PƏRDƏ. İKİNCİ ŞƏKİL
Qızların xoru: Leylinin evi, qızlar Leylinin anasına müraciətlə oxuyurlar.
QIZLAR :
Leylini qoyma məktəbə getsin
Yaxşı adını yaman edir, Leyli
Leyli xalq içində sizləri bədnam edir.
Əlac et, Leylini qoyma sevişə
Leylini qoyma məktəbə getsin
Yaxşı adını yaman edir, Leyli
Xalqın içində sizləri bədnam edir Leyli.
Qızlar gedir. « Simayi-Şəms » çalınır.
LEYLİNİN ANASI :
Oldum bu xəbərdən mən pərişan,
Rüsvayçılığa dözərmi insan?
Övlad bu imiş, nolaydı, ey kaş,
Leyli yerinə olaydı bir daş,
Xoş ol ki, qızı həmisə gizlər
Xud gizli gərək həmisə gizlər.
Leyli məktəbdən gəlir. « Simayi-Şəms » çalınır.
LEYLİNİN ANASI :
Ey şux, nədir bu göftgulər?
Qılmaq sənə tə’nə eybculər?
Neyçün özünə ziyan edirsən?
Yaxşı admı yaman edirsən?
LEYLİ:
Ey munisi-ruzigarım ana!
Dürci-düri-şahivarım ana!
Sözlər dersən ki, bilməzəm mən,
Mazmununu fəhm qılmazam mən.
LEYLİNİN ANASI :
Derlər səni eşqə mübtəlasan,
Biganələr ilə aşinasan
Sən hardanu eşqü-şövq hardan?
Sən hardanu dustü zövq hardan?
Oğlan əcəb olmaz olsa aşiq,
Aşiqlik işi qıza nə layiq?!
LEYLİ:
Dersən məşuqü eşqü aşiq
Mən sadəzəmir tifli sadiq:
Bilməm nədir ol hədisə məzmun?
Söylə necə olmayım digərgun?
LEYLİNİN ANASI :
Neylərsən əgər atan eşitsə?
Qəhr ilə sənə siyasət etsə?
Minbə’d gəl eylə tərki-məktəb,
Bil əbcədini həmin cədü-əb.
Təmkini cünunə qılma təbdil
Qızsan, ucuz olma, qədrini bil.
LEYLİ:
Mən məktəbə rə’yim ilə getməm
Bir şüğli xilafi-rə’yin etməm.
Billah mənə həm bu idi məqsud
Məktəbdə olurmu tifl xoşnud?
Arüq bu sözü mükərrər etmə,
Lütf eylə, məni mükəddər etmə!
Leyli və anası gedirlər. Leylinin atası bir neçə ərəblə səbnəyə daxil olur. « Şur » çalmır.
BİRİNCİ ƏRƏB :
İndi gələcək bura Əbül-Qeys,
Minnət edəcək sənə Əbül-Qeys.
Tə’n etmədədir ona xəlayiq,
Məcnuna sənin qızın nə layiq.
İKİNCİ ƏRƏB :
Aldanma onun şirin dilinə,
Leylini cünunə vermə, vermə!
XOR ƏRƏBLƏR :
Vermə, vermə, Əbül Qeysin oğluna
İstəsə gər, Leylini vermə, vermə!
Ona tə’n eyləyirlər, ona məcnun deyirlər
Nəyə lazım kim Leyli, ərə getsin məcnuna.
Məcnunun atası və Məcnun elçilərlə səhnəyə daxil olurlar. Leylinin atası onları oturmağa dəvət edir. « Şur » çalınır.
MƏCNUNUN ATASI:
Ey qədrlə qibleyi-gəbail!
Səndən hammın muradı hasil,
Əslü-nəsəbim sənə əyandir
Hökmüm neçə min evə rəvandır.
Məşhuri-qəbailəm səxadə,
Mə’rufi-təvaifəm ətadə
Nəxli-əməlim səmər veribdir,
İzzət mənə bir gühər veribdir.
Hala dilərəm bu türfə lə’lö,
Bir lə’l ila ola həmtərazu.
Bir lə’lin eşitmişəm sənin var,
Kim lə’löümə odur səzavar.
Lütf eylə inayətü kərəm qıl!
Ol lə’l ilə dürrü möhtərəm qıl!
LEYLİNİN ATASI :
Ey qovm içində bir xirədmənd!
Mən kimi əsiri-dami-fərzənd!
Müşkülcə xitabdrr xitabdın,
Bilməm necə verəyim cəvabın?
Qürbün bilirəm mənə şərəfdir
Əmma xələfin əcəb xələfdir.
« Məcnun »-deyə tə’n edər xəlayiq,
Məcnuna mənim qızım nə layiq?
MƏCNUNUN ELÇİLƏRİNİN XORU :
Ey ərəb, sən bizi mə’yus etmə,
Verginən Leylini Qeysə getsin.
Maldan da, candan da, puldan da
Hamıdan artıqdır, bil bunu, ərəb.
LEYLİNİN ATASI :
Vermərəm, vermərəm, vermərəm,
Leyliyə yaraşmaz divanə oğlan.
MƏCNUN :
Yarəb! Bəlayi-eşq ilə qıl aşina məni
Bir dəm bəlayi eşqdən etmə cüda məni!
Az eyləmə inayətini əhli-dərddən
Yə’ni kim çox bəlalərə qıl mübtəla məni!
Olduqca mən götürmə bəladan iradətim,
Mən istərəm bəlane, çün istər bəla məni
Məcnun və elçilər gedirlər. « Şur » çalınır.
LEYLİNİN ATASI :
Nəslilə olur bəqai-insan,
Nəzmi bəşərü nizami.-dövran,
Can cövhərinə bədəldir övlad,
Övlad qoyan goyar həmin ad.
Xoş ol ki, xələfdən ola xoşdil,
Dünyadə bir oğlu ola qabil.
Ah, olsa əgər səfihü sərkəş
Ətvari-gərihü, xülqü-naxoş
Təşni oxuna olub nişanə,
Bizar olar ondan atə, anə.
Leylinin atası gedir. Leyli gəlir. « Zəmin-xarən çalmir.
LEYLİ :
Fələk ayırdı məni cövr cananından.
Həzər etməzmi əcəb naləvü-əfganımdan.
Qəmi-pünhan məni öldürdü.
Bu həm bir qəm ki,
Gülruxum olmadı agah qəmi-pünhanımdan.
Leyli gedir. Leylinin atası və İbn Səlamın elçiləri səhnəyə daxil olurlar.
İBN SƏLAMIN ELÇİLƏRİNİN XORU :
Ali cahanı bilib galmişik ziyarətə
Bir əmri edib izhar, əncamın alaq səndən.
LEYLİNİN ATASI :
Xoş gəldiz, səfa gəldiz,
Məni siz uca etdiz
Hər əmrə varam hazir,
Mümkündürsə əlacı.
İBN SƏLAMIN ELÇİLƏRİNİN XORU :
Bu oğlan İbni Səlam
Həm cahü-cəlalı çox
Əmma ki, onun heyfa
Həmdərdi, həmsirri yox.
Bilmişdir sənin vardır, ismətli gozəl qızın
İstər kim ola sənlə həm qom, həm dost, həm aşna.
LEYLİNİN ATASI :
Ey taifeyi-nəcib, bu təklifə mən şadam,
Xudavəndin əmriylə verdim Leylini getsin,
İbn Səlamın olsun,
İbn Səlam, ilahi,
Səni xosbəxt eyləsin.
İBN SƏLAM :
İndi sən mənə oldun ata-anadan əziz.
Allah qoysa mən də ollam sənə oğul yerində.
XOR:
İndi gedək toy üçün tədarüka başlayaq.
Hamı gedir. Leyli gəlir. « Qatar » çalınır.
LEYLİ :
Xilafi-rə’yim ilə, ey fələk, mədar etdin
Mən gül istər ikən, mübtətai-xar etdin.

—–

DEUXIÈME PARTIE
La maison de Leyli. Les filles s’adressent à la mère de Leyli.
LES FILLES :
À l’école elle ne peut aller, Leyli
Son honneur en serait souillé, Leyli
Le nom de Leyli ne peut être objet de calomnie
D’écouter son caprice empêchez Leyli
À l’école elle ne peut aller, Leyli
Son honneur en serait souillé, Leyli
Le nom de Leyli ne peut être objet de calomnie
Les filles sortent.
LA MÈRE DE LEYLI :
À ouïr ces nouvelles me voilà bien lasse
Comment souffrir une telle disgrâce
Est-ce ma fille, que lui arrive-t-il
Dure comme le roc, ce n’est plus ma Leyli
C’est une chance si elles sont cachées
Nous devons aux filles le voile imposer
Leyli rentre de l’école.
LA MÈRE DE LEYLI :
Hélas, ma fille, quelles sont ces rumeurs
Ces critiques qui visent ton honneur
Pourquoi ta vertu est-elle diffamée
Laisseras-tu souiller ta renommée
LEYLI :
Mère à la bonté ici-bas sans pareille
Mère, tes paroles sacrées sur moi veillent
Des propos que tu tiens je ne saisis rien
De ces blâmes avec moi quel est le lien
LA MÈRE DE LEYLI :
On dit qu’à l’amour tu as succombé
Que d’un inconnu tu t’es approchée
D’où te sont nées de l’amour ces idées
D’où t’est venu ce goût pour l’amitié
Un jeune amoureux n’est pas une malchance
Mais une fille éprise, quelle déchéance
LEYLI :
Tu parles d’amour en de tels reproches
Mon âme est pure et j’écoute mes proches
De ces rumeurs je ne sais point le but
Dis-moi, comment n’en être pas émue
LA MÈRE DE LEYLI :
Qu’adviendra-t-il quand ton père le saura
Le cœur plein de colère, il sévira
Dorénavant tu dois quitter l’école
Le savoir n’est pas tout, crois mes paroles
Tente à présent d’oublier cet émoi
Accepte ton sort de fille, soumets-toi
LEYLI :
À l’école selon votre volonté
Je me rends pour ne pas vous peiner
Tel est mon but en allant étudier
Sinon quel plaisir pourrais-je en tirer
Ces mots, je t’en prie, ne les répète pas
Mon attitude ne me reproche pas
Leyli et sa mère sortent. Le père de Leyli entre, accompagné de quelques arabes.
LE PREMIER ARABE :
Voici que vient vers nous Ebul Geys
Afin de faire sa demande, Ebul Geys
Pourtant de tous il sera la risée
Medjnun à ta fille n’est pas destiné
LE DEUXIÈME ARABE :
Ne te laisse pas séduire par ses serments
Garde-toi de donner Leyli à ce dément
LE CHŒUR DES ARABES :
Au fils d’Ebul Geys oppose un refus
S’il demande Leyli, oppose un refus
On se rira de lui, on le traitera de fou
Pourquoi notre Leyli l’aurait-elle pour époux
Medjnun, son père et ses marieurs entrent. Le père de Leyli les invite à s’asseoir.
LE PÈRE DE MEDJNUN :
Sois glorifié, mon hôte, et sois comblé
Puissent tes désirs se réaliser
Ta puissance s’étend sur les milliers
Des glorieux membres de ta lignée
Chacun connaît ta magnanimité
Et de tes ancêtres la renommée
Dans sa bonté, le Très-Haut m’a comblé
Une pierre précieuse il m’a donné
Je souhaite que ce précieux rubis
Trouve à son goût un autre beau rubis
Il est parvenu jusqu’à mes oreilles
Que vous avez une telle merveille
Accorde-moi cette insigne faveur
D’unir ces deux rubis fais-moi l’honneur
LE PÈRE DE LEYLI :
À tes sujets tu montres ta sagesse
Mais tu me mets là en pleine détresse
Ton éloquent discours m’a embarrassé
Et je ne sais quelle réponse te donner
Ta renommée partout est célébrée
Mais ton enfant est objet de risée
On le dit medjnun [1], on se moque de lui
Comment à un fou donner ma Leyli
LE CHŒUR DES MARIEURS DE MEDJNUN :
Ne nous précipite pas dans le chagrin
Et de Leyli accorde-nous la main
Geys est honnête, nanti et généreux
Et de tous il est le plus valeureux
LE PÈRE DE LEYLI :
Jamais, non jamais je ne donnerai
Leyli à ce fou qui l’affligerait
MEDJNUN :
Dieu, étends sur moi le malheur d’une flamme sans espoir
Ne me détourne pas de l’objet de cet amour noir
Fais-moi la grâce de ne pas amoindrir mes souffrances
D’endurer les maux accorde-moi l’endurance
N’écarte pas de moi le moindre déplaisir
Je recherche le tourment, c’est lui que je désire
Medjnun, son père et ses marieurs se retirent.
LE PÈRE DE LEYLI :
Cet homme dans l’avenir sera loué
Son nom restera signe d’équité
Son fils, pour lui précieux comme une gemme
Méritera toujours que son père l’aime
Sois bon, que ton successeur soit heureux
En ce monde pour ton fils fais de ton mieux
Mais si par malheur le fils se méprend
S’il s’égare, personne ne le comprend
S’il vient à montrer des signes démentiels
Il peut indisposer son père, sa parentèle
Le père de Leyli sort. Leyli entre.
LEYLI :
Le sort injuste m’a séparée de mon bien-aimé
Rien ne réduira la peine qui m’est infligée
Cet outrage reçu m’a dévastée
Et c’est un tel outrage
Qu’il ne me laisse le choix d’aucune panacée
Leyli sort. Le père de Leyli, Ibn Selam et ses marieurs entrent.
LE CHŒUR DES MARIEURS D’IBN SELAM :
Vous plaçant au plus haut nous sommes venus à vous
Nous nous inclinerons, la décision est à vous
LE PÈRE DE LEYLI :
Céans soyez les bienvenus
De venir vous avez bien fait
Et je suis prêt à vous contenter
Selon mes possibilités
LE CHŒUR DES MARIEURS :
Ibn Selam, jeune valeureux
Est d’un rang très majestueux
Pourtant il a un sujet de regret
Personne avec qui sa vie partager
De ta fille belle et pure on lui a fait mention
Il veut être pour toi parent, ami, relation
LE PÈRE DE LEYLI :
Tu es de noble lignée, ton offre me ravit
Par la volonté de Dieu, je te donne Leyli
Qu’elle aille à Ibn Selam
Grâce à Dieu, Ibn Selam
Puisse-t-elle te rendre heureux
IBN SELAM :
En cet instant tu m’es plus proche que mes parents
Avec l’aide de Dieu, je te serai aussi cher qu’un enfant
LE CHŒUR :
Allons de ce pas nous préparer pour ce mariage
Tous sortent. Leyli entre.
LEYLI :
Je n’y puis rien, le sort contre moi s’est prononcé
Mon amour pour ce bouton de rose, je dois y renoncer
[…]

Traduit par Shirin Melikoff

Publicités

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion / Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion / Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion / Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion / Changer )

Connexion à %s

%d blogueurs aiment cette page :